Τι είναι το σύνδρομο της μετατοπιζόμενης βάσης αναφοράς — και γιατί έχει σημασία για τον ωκεανό
Κάθε γενιά κληρονομεί έναν διαφορετικό ωκεανό, ο οποίος είναι κάθε φορά λίγο πιο υποβαθμισμένος, εκτός αν θυμηθούμε πώς ήταν κάποτε και δράσουμε για να τον αναζωογονήσουμε. Τι θα κληροδοτήσουμε;
«Η θάλασσά μας σε μια ζωή», Επεισόδιο 1 με τον Enric Sala, σκηνοθέτη της σειράς της σειράς «Pristine Seas» του National Geographic.
Ο Ενρίκ Σάλα, μόνιμος εξερευνητής του National Geographic και ιδρυτής της Pristine Seas, μεγάλωσε στις ακτές της Μεσογείου στην Ισπανία, περνώντας τα καλοκαίρια του στη θάλασσα. Έβλεπε τα ντοκιμαντέρ του Ζακ Κουστώ και ονειρευόταν να εξερευνήσει τον ωκεανό. Όμως, καθώς μεγάλωνε, ένιωθε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Η θάλασσα της παιδικής του ηλικίας ήταν ήσυχη και άδεια. Δεν ήξερε γιατί, αφού δεν είχε δει ποτέ κάτι διαφορετικό.
Επιλεγμένο οπτικό υλικό με την ευγενική παραχώρηση του National Geographic Pristine Seas και του Open Planet
Αυτό άλλαξε τη μέρα που έκανε κατάδυση στο Θαλάσσιο Καταφύγιο των Νήσων Μέντες, στα ανοιχτά της Κόστα Μπράβα. Καθώς οι φυσαλίδες του διαλύονταν, ο βυθός ζωντάνεψε. Σφυρίδες, σκορπίνες, χταπόδια, λαβράκια, σαλάχια — όλα είδη που έλειπαν από τη θάλασσα όπου είχε μεγαλώσει — ευδοκιμούσαν σε ένα μόνο μέρος. Ήταν, όπως λέει, σαν να βουτούσε μέσα σε ένα ντοκιμαντέρ του Ζακ Κουστώ.
Αυτή η κατάδυση άλλαξε τη ζωή του, γιατί συνειδητοποίησε ότι το κενό που πάντα ένιωθε δεν ήταν φυσιολογικό. Ήταν το αποτέλεσμα αιώνων αλόγιστης αλιείας και ενός φαινομένου που ονομάζεται «μετατόπιση της βάσης αναφοράς» ή «διαγενεακή αμνησία»: η παγίδα όπου κάθε γενιά κληρονομεί έναν υποβαθμισμένο ωκεανό και τον εκλαμβάνει ως την κατάσταση που πάντα επικρατούσε.
Σήμερα, το 90% των μεγάλων ψαριών στον ωκεανό έχει εξαφανιστεί. Πάνω από τα τρία τέταρτα των παγκόσμιων ιχθυαποθεμάτων έχουν υποστεί υπεραλίευση, έχουν καταρρεύσει ή έχουν φτάσει στα όριά τους. Ωστόσο, ο Enric έχει δει και την άλλη πλευρά: περιοχές που μετατράπηκαν από υποβαθμισμένες σε ακμάζουσες, οικοσυστήματα που αναγεννήθηκαν μέσα σε μια δεκαετία όταν αφέθηκαν στην ησυχία τους.
Φωτογραφία: Manu San Félix/National Geographic Pristine Seas
Μια ζωή είναι αρκετά μεγάλη για να βιώσει κανείς μια βαθιά απώλεια. Όμως, μέσα σε μόλις μια δεκαετία, μπορούμε να ξαναδώσουμε ζωή στον ωκεανό.
Η σειρά «Our Sea in a Lifetime» είναι μια νέα σειρά Revive Our Ocean σε συντονισμό με την Dynamic Planet): εξερευνά τον ωκεανό μας στο παρελθόν, στο παρόν και το πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί αν τον προστατεύσουμε. Ακολουθήστε μας καθώς ακούμε τις ιστορίες των ηλικιωμένων που θυμούνται τους θαλάσσιους λειμώνες πυκνούς σαν χαλιά, των ψαράδων που αναπολούν τα δίχτυα γεμάτα ψάρια και των επιστημόνων που έχουν δει τον ωκεανό να αναπνέει ξανά.